venerdì 15 giugno 2007
amighèntzia...
S'amighèntzia est una sorte...
s'amighèntzia chi si faghet paràulas, gestos cuncretos, cussìgios bonos, est unu tesoru mannu in sa bida de cadaunu.
s'amighèntzia chi donat sena pedire nudda in càmbiu...che a sa bida chi non pedit àteru chi de la bìvere mègius chi podimus, cun su coru prenu de gratitudine e una cantzones in sas laras...
s'amighèntzia chi si faghet paràulas, gestos cuncretos, cussìgios bonos, est unu tesoru mannu in sa bida de cadaunu.
s'amighèntzia chi donat sena pedire nudda in càmbiu...che a sa bida chi non pedit àteru chi de la bìvere mègius chi podimus, cun su coru prenu de gratitudine e una cantzones in sas laras...
mercoledì 13 giugno 2007
si esseret piscadore...
Si jo fos pescador pescaria l'aurora,
si jo fos caçadador atraparia el sol;
si fos lladre d'amor m'obririen les portes,
si fos bandit millor
que vindria tot sol;
els carcellers del món no em sabrien mai l'ombra,
si fos lladre i bandit no em sabrien el vol.
Si tingués un vaixell m'enduria les noies,
si volien tornar deixarien llurs cors:
i en faria fanals
per a prendre'n de nous.
si esseret piscadore, diat piscare s'arbèschida
si esseret catzadore, diat leare su sole
si esseret ladru de amore mi diant abèrrere sas giannas,
si esseret banditu prus bonu
diat bènnere a sa sola;
sos cartzelleris de su mundu no diant connòschere mai s'umbra mea
si esseret ladru e banditu no diant connòschere su bolu meu.
Si aperat una barca mi diat leare sas giòvanas,
si diant chèrrere torrare diant lassare sos coros issoro:
e deo nde diat fàghere fanales
pro nde pigare novos.
si jo fos caçadador atraparia el sol;
si fos lladre d'amor m'obririen les portes,
si fos bandit millor
que vindria tot sol;
els carcellers del món no em sabrien mai l'ombra,
si fos lladre i bandit no em sabrien el vol.
Si tingués un vaixell m'enduria les noies,
si volien tornar deixarien llurs cors:
i en faria fanals
per a prendre'n de nous.
si esseret piscadore, diat piscare s'arbèschida
si esseret catzadore, diat leare su sole
si esseret ladru de amore mi diant abèrrere sas giannas,
si esseret banditu prus bonu
diat bènnere a sa sola;
sos cartzelleris de su mundu no diant connòschere mai s'umbra mea
si esseret ladru e banditu no diant connòschere su bolu meu.
Si aperat una barca mi diat leare sas giòvanas,
si diant chèrrere torrare diant lassare sos coros issoro:
e deo nde diat fàghere fanales
pro nde pigare novos.
sa diversidade culturale, patrimòniu de s'umanidade
“Sa cultura leat formas diferentes in su tempus e in s’ispàtziu. Custa diversidade si faghet reale in s’unitzidade e in sa pluralidade de sos grupos e de sas sotziedades chi costituint s’umanidade. Comente bena de cuncàmbiu, innovatzione e creatividade, s’umanidade tenet bisòngiu de sa diversidade culturale che a sa natura sa biodiversidade sua. Pro custu, est patrimòniu de s’umanidade intrea e si diat dèvere reconnòschere e affermare pro su bene de sas generatziones presentes e de su tempus benidore.”
Custas sunt sas paràulas de s’artìculu 1 de sa Dichiaratzione Universale de s’UNESCO subra de sa diversidade culturale, bene de totu s’umanidade.
Su 25 de Maju in Elini, b’at àpidu unu addòviu pro tzelebrare sa die de sa diversidade culturale, istabilida dae s’Unesco comente momentu ùtile pro azaminare subra de s’importàntzia de essere totus ùnicos e totus diferentes.
S’addòviu, organizadu dae s’Ufìtziu de sa Limba Sarda de sa Provìntzia de Ogiastra, s’est abertu cun sas paràulas de Murino, assessore de sa cultura, chi at ammentadu comente, in unu mundu cada die prus globalizadu est de importu meda a ischire reconnòschere e pròmovere sa diversidae culturale de cada grupo umanu, in unu clima de cuncàmbiu e crèschida in paris.
“Sa cultura colat in su mundu tràmite sas paràulas e custas sunt sa raighina prus forte chi cada pòpulu tenet pro mustrare a su mundu s’identidade sua; durante s’istòria de su mundu sos pòpulos si sunt addoviados e ant cuncambiadu…su chi semus oe est su resultadu de custu protzessu. Sas limbas sunt su mèdiu prus lestru e seguru pro s’acurtziare a sos àteros e comunicare, pro cuncambiare…est importante a no pèrdere s’identidade linguistica pròpia de cadaunu e de cada natzione, est importante a affortire custu istrumentu. Sa diversidade linguìstica est una richesa manna chi si devet preservare e impreare pro s’isvilupu de totu sos pòpulos de sa terra”; custas paràulas de Corraine, prenas de significadu, ant abertu su caminu a sa riflessione de Piqué, professore de tradutzione in s’Universidade Autònoma de Bartzellona.
Piqué at ammentadu chi sa diversidade linguìstica est in arriscu de estintzione che a sa biodiversidade. A bisu suo, sigomente sa limba est su signu prus mannu e prus forte de s’identidade de unu pòpulu, sa boluntade de sos chi la faeddant devet èssere cussa de l’impreare semper e in totue, de fàghere a manera chi sa limba, mancari minoritària o minoritzada, tèngiat sos istrumentos pro pòdere esistire in su tempus benidore. Su colore de sa pedde o sa religione non sunt mèdios gasi fortes pro traballare in su campu de s’identidade che a sa limba…sos chi si reconnoschent in una cultura, si reconnoschent e faeddant sa limba de custa cultura.
Su catalanu e su sardu sunt esempros de limbas minoritàrias chi sunt gherrande pro sighire esistende in su tempus benidore, pro sighire essende veìculu de sa cultura e de s’identidade de unu pòpulu; no est una “gherra” contra a àteras limbas: est sa boluntade de pòdere àere sos matessi istrumentos e sas matessi oportunidades pro comunicare e s’acurtziare a su mundu.
In unu mundu uin ue totus semus ùnicos e diferentes a su matessi tempus, in unu mundu in ue bisongiat de balorare custa diversidade.
Custas sunt sas paràulas de s’artìculu 1 de sa Dichiaratzione Universale de s’UNESCO subra de sa diversidade culturale, bene de totu s’umanidade.
Su 25 de Maju in Elini, b’at àpidu unu addòviu pro tzelebrare sa die de sa diversidade culturale, istabilida dae s’Unesco comente momentu ùtile pro azaminare subra de s’importàntzia de essere totus ùnicos e totus diferentes.
S’addòviu, organizadu dae s’Ufìtziu de sa Limba Sarda de sa Provìntzia de Ogiastra, s’est abertu cun sas paràulas de Murino, assessore de sa cultura, chi at ammentadu comente, in unu mundu cada die prus globalizadu est de importu meda a ischire reconnòschere e pròmovere sa diversidae culturale de cada grupo umanu, in unu clima de cuncàmbiu e crèschida in paris.
“Sa cultura colat in su mundu tràmite sas paràulas e custas sunt sa raighina prus forte chi cada pòpulu tenet pro mustrare a su mundu s’identidade sua; durante s’istòria de su mundu sos pòpulos si sunt addoviados e ant cuncambiadu…su chi semus oe est su resultadu de custu protzessu. Sas limbas sunt su mèdiu prus lestru e seguru pro s’acurtziare a sos àteros e comunicare, pro cuncambiare…est importante a no pèrdere s’identidade linguistica pròpia de cadaunu e de cada natzione, est importante a affortire custu istrumentu. Sa diversidade linguìstica est una richesa manna chi si devet preservare e impreare pro s’isvilupu de totu sos pòpulos de sa terra”; custas paràulas de Corraine, prenas de significadu, ant abertu su caminu a sa riflessione de Piqué, professore de tradutzione in s’Universidade Autònoma de Bartzellona.
Piqué at ammentadu chi sa diversidade linguìstica est in arriscu de estintzione che a sa biodiversidade. A bisu suo, sigomente sa limba est su signu prus mannu e prus forte de s’identidade de unu pòpulu, sa boluntade de sos chi la faeddant devet èssere cussa de l’impreare semper e in totue, de fàghere a manera chi sa limba, mancari minoritària o minoritzada, tèngiat sos istrumentos pro pòdere esistire in su tempus benidore. Su colore de sa pedde o sa religione non sunt mèdios gasi fortes pro traballare in su campu de s’identidade che a sa limba…sos chi si reconnoschent in una cultura, si reconnoschent e faeddant sa limba de custa cultura.
Su catalanu e su sardu sunt esempros de limbas minoritàrias chi sunt gherrande pro sighire esistende in su tempus benidore, pro sighire essende veìculu de sa cultura e de s’identidade de unu pòpulu; no est una “gherra” contra a àteras limbas: est sa boluntade de pòdere àere sos matessi istrumentos e sas matessi oportunidades pro comunicare e s’acurtziare a su mundu.
In unu mundu uin ue totus semus ùnicos e diferentes a su matessi tempus, in unu mundu in ue bisongiat de balorare custa diversidade.
limbas diferentes, limbas bias
Su 9 de Maju in Tortoelie at àpidu unu addòviu pro sa die de sa limba sarda e de sas àteras limbas de Sardigna. Limbas diferentes e bias.
S’addòviu, organizadu dae s’Ufìtziu de sa Limba Sarda de sa Provìntzia Ogiastra, at aunadu diferentes espertos de limba cadaunu rapresentante de s’àrea linguìstica sua.
Nicolò Capriata, in rapresentàntzia de sa Comuna de Carloforte, at naradu totu sos chi sos tabarchinos sunt faghende pro affortire sa limba issoro. Su tabarchinu est semper faeddadu in s’àrea linguìstica sua dae mannos e minores e finas sos emigrantes sighint a lu∙faeddare in foras de sa comunidade.
Esistit unu vocabolàriu tabarchinu/italianu e una grammatica de tabarchinu, chi est istudiadu finas dae sos istràngios.
Pro more de progetos diferentes in sas iscolas, sos pitzinnos e sos giòvanos ant creadu unu vocabolàriu tabarchinu/sardu e àteru materiale didàticu in tabarchinu.
Capriata at mustradu, duncas, chi custa limba tenet istrumentos linguìsticos e culturales fortes meda e sos chi la faeddant tenent sa boluntade de la colare a sas generatziones benidoras. Singiale bonu de a beru pro una limba minoritària…
Tzoseppe Desole, presidente de s’Assòtziu Culturale Tataresu, at contadu s’istòria de su sardu-logudoresu e de su tataresu.
Su sardu-loguderesu est istada sa limba ufitziale finas a su 16° sèculu, cando su tataresu, pro more de sas prèigas de sos prèideros e de sa tradutzione de “Imitatio Christi”li leat su logu e diventat ufitziale. In tataresu sunt iscritos componimentos augurales e satìricos numenados gòbulas.
A pustis de sa segunda gherra mundiale, s’italianu s’imponet comente limba veiculare de sa cultura: sos pitzinnos lu∙imparant in iscola e a s’ispissu lu∙faeddant finas in domo. Petzi in su 1960 torrat a nàschire s’interessu pro su tataresu pro more de sos poetas (Aroca..) e de sos testos teatrales iscritos in custa limba.
Meloni bortat sa “Divina Commedia” in tataresu.
A pàrrere de Desole in sas iscolas si diat dèvere imparare sa limba sarda comuna a sos istudentes, preservende però sas bariedades locales diferentes.
S’interventu de Antoni Vernier, presidente de su club UNESCO de Casteddu, at postu s’atzentu subra de s’importàntzia manna chi tenet sa limba comente mèdiu pro preservare, affortire e cunsinnare s’identidade e sa cultura de unu pòpulu a su tempus benidore, pro fàghere a manera chi non si perdat…
In agabu de addòviu sas paràulas de Diegu Corraine: “Sa limba est unu mèdiu pro comunicare in su tempus e in s’ispàtziu, est unu balore mannu a tènnere una norma iscrita chi nos permitat de fàghere bìvere su sardu non petzi comente limba orale ma finas in s’iscritura…Su mundu pedit chi su sardu, limba antiga, sigat a esistire in su tempus benidore e tocat a nois de fàghere a manera chi custu siat possibile; su caminu est abertu bisongiat de andare a dae in antis”.
Sa Sardigna tenet una richesa linguìstica manna meda: su sardu ( e sas bariedades suas), su tabarchinu, s’aligheresu, su gadduresu e su tataresu sunt limbas cun una istòria in palas rica meda e cun unu tempus benidore belle totu de creare…tocat a sos amantes de sas limbas a s’impinnare pro custu. In unu mundu semper prus globalizadu, est importante meda de non pèrdere s’identidade de cadaunu e, duncas, sa limba.
S’addòviu, organizadu dae s’Ufìtziu de sa Limba Sarda de sa Provìntzia Ogiastra, at aunadu diferentes espertos de limba cadaunu rapresentante de s’àrea linguìstica sua.
Nicolò Capriata, in rapresentàntzia de sa Comuna de Carloforte, at naradu totu sos chi sos tabarchinos sunt faghende pro affortire sa limba issoro. Su tabarchinu est semper faeddadu in s’àrea linguìstica sua dae mannos e minores e finas sos emigrantes sighint a lu∙faeddare in foras de sa comunidade.
Esistit unu vocabolàriu tabarchinu/italianu e una grammatica de tabarchinu, chi est istudiadu finas dae sos istràngios.
Pro more de progetos diferentes in sas iscolas, sos pitzinnos e sos giòvanos ant creadu unu vocabolàriu tabarchinu/sardu e àteru materiale didàticu in tabarchinu.
Capriata at mustradu, duncas, chi custa limba tenet istrumentos linguìsticos e culturales fortes meda e sos chi la faeddant tenent sa boluntade de la colare a sas generatziones benidoras. Singiale bonu de a beru pro una limba minoritària…
Tzoseppe Desole, presidente de s’Assòtziu Culturale Tataresu, at contadu s’istòria de su sardu-logudoresu e de su tataresu.
Su sardu-loguderesu est istada sa limba ufitziale finas a su 16° sèculu, cando su tataresu, pro more de sas prèigas de sos prèideros e de sa tradutzione de “Imitatio Christi”li leat su logu e diventat ufitziale. In tataresu sunt iscritos componimentos augurales e satìricos numenados gòbulas.
A pustis de sa segunda gherra mundiale, s’italianu s’imponet comente limba veiculare de sa cultura: sos pitzinnos lu∙imparant in iscola e a s’ispissu lu∙faeddant finas in domo. Petzi in su 1960 torrat a nàschire s’interessu pro su tataresu pro more de sos poetas (Aroca..) e de sos testos teatrales iscritos in custa limba.
Meloni bortat sa “Divina Commedia” in tataresu.
A pàrrere de Desole in sas iscolas si diat dèvere imparare sa limba sarda comuna a sos istudentes, preservende però sas bariedades locales diferentes.
S’interventu de Antoni Vernier, presidente de su club UNESCO de Casteddu, at postu s’atzentu subra de s’importàntzia manna chi tenet sa limba comente mèdiu pro preservare, affortire e cunsinnare s’identidade e sa cultura de unu pòpulu a su tempus benidore, pro fàghere a manera chi non si perdat…
In agabu de addòviu sas paràulas de Diegu Corraine: “Sa limba est unu mèdiu pro comunicare in su tempus e in s’ispàtziu, est unu balore mannu a tènnere una norma iscrita chi nos permitat de fàghere bìvere su sardu non petzi comente limba orale ma finas in s’iscritura…Su mundu pedit chi su sardu, limba antiga, sigat a esistire in su tempus benidore e tocat a nois de fàghere a manera chi custu siat possibile; su caminu est abertu bisongiat de andare a dae in antis”.
Sa Sardigna tenet una richesa linguìstica manna meda: su sardu ( e sas bariedades suas), su tabarchinu, s’aligheresu, su gadduresu e su tataresu sunt limbas cun una istòria in palas rica meda e cun unu tempus benidore belle totu de creare…tocat a sos amantes de sas limbas a s’impinnare pro custu. In unu mundu semper prus globalizadu, est importante meda de non pèrdere s’identidade de cadaunu e, duncas, sa limba.
lunedì 21 maggio 2007
sas sotziedades...
Paradigma de sa sotziedade industriale
produtzione
- Produtzione de benes tangìbiles
- Tzentralizatzione de sos mèdios de produtzione
- Distributzione massiva de sos produtos istandarditzados
- Istruturas organizativas gerarchizadas e sòlidas
comunicatzione
- analògica pro unu suportu ùnicu
- discursu lineare, assolutu, cartesianu
- emitente>canale de comunicatzione>uditòriu massivu
mercadu
- produtore>mercadu>consumidores
- ipermercados, àreas mannas
- pranificatzione a tempus mèdiu e longu
formatzione e traballu
- imparare unu traballu e lu màntennere pro totu sa bida
- contratos illimitados in su tempus
- logu de traballu a die intrea
- mùsculos/ fortza fìsica
tecnologia
- autostrada, caminu de ferru, pontes
- energia e machinàrios analògicos
- belotzidade de su sonu
Paradigma de sa sotziedade de s’informatzione
Produtzione
- produtzione e gestione de sa connoschèntzia
- detzentralizatzione de sos mèdios de produtzione
- personalizatzione de produtos e servitzios
- istruturas organizativas flessibiles e in rede
comunicatzione
- digitale e multi suportu
- rapresentatzione multi lineare, relativa e ipertestuale
- comunicatzione multi personale interativa
mercadu
- comunidades de produtzione e consumu
- cumèrtziu eletrònicu, bèndida personalitzada
- gestione de su presente e previsione a tempus curtzu
formatzione e traballu
- imparare abilidades e s’agiornare de manera costante
- contratos conditzionados dae sos resultados/cunforma a sos resultados
- triballos diferentes combinados cun su tele traballu
- cherbeddu
tecnologia
- cavos, servidores, routers
- eletrizidade ligera, suportu fìsicu e informatzione digitale
- belotzidade de sa lughe
produtzione
- Produtzione de benes tangìbiles
- Tzentralizatzione de sos mèdios de produtzione
- Distributzione massiva de sos produtos istandarditzados
- Istruturas organizativas gerarchizadas e sòlidas
comunicatzione
- analògica pro unu suportu ùnicu
- discursu lineare, assolutu, cartesianu
- emitente>canale de comunicatzione>uditòriu massivu
mercadu
- produtore>mercadu>consumidores
- ipermercados, àreas mannas
- pranificatzione a tempus mèdiu e longu
formatzione e traballu
- imparare unu traballu e lu màntennere pro totu sa bida
- contratos illimitados in su tempus
- logu de traballu a die intrea
- mùsculos/ fortza fìsica
tecnologia
- autostrada, caminu de ferru, pontes
- energia e machinàrios analògicos
- belotzidade de su sonu
Paradigma de sa sotziedade de s’informatzione
Produtzione
- produtzione e gestione de sa connoschèntzia
- detzentralizatzione de sos mèdios de produtzione
- personalizatzione de produtos e servitzios
- istruturas organizativas flessibiles e in rede
comunicatzione
- digitale e multi suportu
- rapresentatzione multi lineare, relativa e ipertestuale
- comunicatzione multi personale interativa
mercadu
- comunidades de produtzione e consumu
- cumèrtziu eletrònicu, bèndida personalitzada
- gestione de su presente e previsione a tempus curtzu
formatzione e traballu
- imparare abilidades e s’agiornare de manera costante
- contratos conditzionados dae sos resultados/cunforma a sos resultados
- triballos diferentes combinados cun su tele traballu
- cherbeddu
tecnologia
- cavos, servidores, routers
- eletrizidade ligera, suportu fìsicu e informatzione digitale
- belotzidade de sa lughe
mercoledì 16 maggio 2007
tradutziones a su sardu e a s'italianu de sos Documentos de su Conciliu Vaticanu II
Limba litùrgica
1) S’at a mantènnere s’impreu de sa limba latina in sos ritos latinos, francu deretu particulare.
2) Mancari gosi, sigomente s’impreu de sa limba vulgare est ùtile meda pro su pòpulu in ocasiones medas, siat in sa Missa siat in s’aministratzione de sos sacramentos e in àteras partes de sa Liturgia, si li at a pòdere dare cunsideru mannu, in antis de totu in sas leturas e in sas ammonitziones e in unas cantas oratziones e cantos, cunforme a sas normas pro custa matèria chi s’ant a istabilire, pro cada casu, in sos capìtulos chi benint.
3) Pensende de impreare custas normas, at a èssere contibìgiu de s’autoridade eclesiàstica territoriale cumpetente, numenada in s’artìculu 22.2, istabilire si si devet impreare sa limba vernàcula e in cale manera, si b’at bisòngiu s’at a podere pedire cussìgiu a sos Pìscamos de sas regiones a curtzu de sa matessi limba. Custas detzisiones devent èssere atzetadas, est a nàrrere, cunfirmadas dae sa Sede Apostolica.
4) Sa tradutzione de su testu latinu a sa limba vernàcula, chi devet èssere impreada in sa Liturgia, devet èssere aprovada dae s’autoridade eclesiàstica territoriale competente numenada in antis.
Lingua liturgica
1) Si conserverà l’uso della lingua latina nei riti latini, salvo particolare diritto.
2) Nonostante ciò, siccome l’uso della lingua volgare è molto utile al popolo in diverse occasioni, tanto nella Messa quanto nell’amministrazione dei Sacramenti ed in altre parti della Liturgia, gli si potrà dare maggiore spazio, prima di tutto nelle letture e nelle ammonizioni, in qualche preghiera e canto, secondo le norme su questa materia che si stabiliranno, per ciascun caso, nei capitoli seguenti.
3) Posto l’adempimento di queste norme, sarà incombenza della competente autorità ecclesiastica territoriale, di cui all’articolo 22.2, stabilire se deve essere usata la lingua vernacola e in quale misura; se è necessario si potranno consultare i Vescovi delle regioni limitrofi della stessa lingua. Queste decisioni devono essere accettate, ossia, confermate dalla Sede Apostolica.
4) La traduzione del testo latino in lingua vernacola, che si deve usare nella Liturgia, deve essere approvata dalla competente autorità ecclesiastica territoriale prima menzionata.
1) S’at a mantènnere s’impreu de sa limba latina in sos ritos latinos, francu deretu particulare.
2) Mancari gosi, sigomente s’impreu de sa limba vulgare est ùtile meda pro su pòpulu in ocasiones medas, siat in sa Missa siat in s’aministratzione de sos sacramentos e in àteras partes de sa Liturgia, si li at a pòdere dare cunsideru mannu, in antis de totu in sas leturas e in sas ammonitziones e in unas cantas oratziones e cantos, cunforme a sas normas pro custa matèria chi s’ant a istabilire, pro cada casu, in sos capìtulos chi benint.
3) Pensende de impreare custas normas, at a èssere contibìgiu de s’autoridade eclesiàstica territoriale cumpetente, numenada in s’artìculu 22.2, istabilire si si devet impreare sa limba vernàcula e in cale manera, si b’at bisòngiu s’at a podere pedire cussìgiu a sos Pìscamos de sas regiones a curtzu de sa matessi limba. Custas detzisiones devent èssere atzetadas, est a nàrrere, cunfirmadas dae sa Sede Apostolica.
4) Sa tradutzione de su testu latinu a sa limba vernàcula, chi devet èssere impreada in sa Liturgia, devet èssere aprovada dae s’autoridade eclesiàstica territoriale competente numenada in antis.
Lingua liturgica
1) Si conserverà l’uso della lingua latina nei riti latini, salvo particolare diritto.
2) Nonostante ciò, siccome l’uso della lingua volgare è molto utile al popolo in diverse occasioni, tanto nella Messa quanto nell’amministrazione dei Sacramenti ed in altre parti della Liturgia, gli si potrà dare maggiore spazio, prima di tutto nelle letture e nelle ammonizioni, in qualche preghiera e canto, secondo le norme su questa materia che si stabiliranno, per ciascun caso, nei capitoli seguenti.
3) Posto l’adempimento di queste norme, sarà incombenza della competente autorità ecclesiastica territoriale, di cui all’articolo 22.2, stabilire se deve essere usata la lingua vernacola e in quale misura; se è necessario si potranno consultare i Vescovi delle regioni limitrofi della stessa lingua. Queste decisioni devono essere accettate, ossia, confermate dalla Sede Apostolica.
4) La traduzione del testo latino in lingua vernacola, che si deve usare nella Liturgia, deve essere approvata dalla competente autorità ecclesiastica territoriale prima menzionata.
Iscriviti a:
Post (Atom)